روزنامه خراسان 1405/3/30.نویسنده: رضایی

محمد جواد استادی پژوهشگر مطالعات فرهنگی به این پرسش پاسخ می دهد که چرا مطالعه رمان اهمیت دارد؟

نشست تخصصی «چرا هنوز باید رمان بخوانیم؟» در روزنامه خراسان برگزار شد؛ نشستی که با حضور تعدادی از نویسندگان و علاقه‎مندان به حوزه رمان و ادبیات همراه بود و در آن جایگاه رمان در جهان معاصر و کارکرد آن در عصر شبکه‌های اجتماعی، رسانه‌های تصویری و هوش مصنوعی توسط محمدجواد استادی ،پژوهشگر مطالعات فرهنگی، مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
استادی، در ابتدای این نشست گفت: برای پاسخ دادن به این پرسش که «چرا هنوز باید رمان بخوانیم؟» باید از سطح سلیقه و علاقه شخصی فراتر رفت و به رمان از جنبه نظری نگاه کرد؛ موضوعی که در فضای فرهنگی و دانشگاهی ایران کمتر مورد توجه قرار گرفته است. در حوزه رمان نظریه‌های بسیار مهمی وجود دارد، اما متأسفانه در کشور ما رویکرد نظری و آکادمیک به این عرصه مهم چندان شکل نگرفته است. در غرب، چه در جریان چپ و چه در دیگر جریان‌های فکری، به رمان توجه جدی شده است.
وی افزود: تعدادی از آثار نظری درباره رمان نشان می‌دهد که این قالب ادبی چه جایگاه مهمی در فضای عمومی و فکری جهان داشته و همچنان دارد. همین نگاه نظری سبب شده است رمان در بسیاری از جوامع تنها یک سرگرمی یا کالای فرهنگی تلقی نشود، بلکه به عنوان ابزاری برای فهم انسان، جامعه و تحولات تاریخی مورد مطالعه قرار گیرد.
این پژوهشگر ادبی با طرح این پرسش که در عصر سلطه تصویر و فناوری، چرا باید همچنان رمان بخوانیم، اظهار کرد: فیلم، سریال یا خلاصه‌های تولیدشده توسط هوش مصنوعی می‌توانند داستان را منتقل کنند، اما نمی‌توانند تجربه زیستن در جهان شخصیت‌ها را به همان شکلی که رمان با جزئیات فراهم می‌کند، در اختیار مخاطب قرار دهند.
وی خاطرنشان کرد : رمان همچنان یکی از مهم‌ترین ابزارهای شناخت انسان است؛ زیرا به خواننده اجازه می‌دهد جهان را از چشم دیگران ببیند و با تجربه‌هایی مواجه شود که شاید هرگز در زندگی شخصی خود امکان زیستن آن‌ها را نداشته باشد. از همین رو، به‌رغم گسترش فناوری‌های نوین و رسانه‌های تصویری، رمان هنوز جایگاه خود را به عنوان یکی از عمیق‌ترین راه‌های فهم انسان و جهان حفظ کرده است.
وی گفت: رمان به ما یاد می‌دهد در قضاوت عجله نکنیم. ممکن است دو یا سه صفحه بعد، یا در فصل بعد، به دریافتی برسیم که تمام برداشت قبلی ما را تغییر دهد. همچنین نشان می‌دهد مسئله‌ای که با آن مواجه هستیم، بسیار پیچیده‌تر از آن است که بتوان در چند ثانیه درباره آن داوری کرد.
وی تصریح کرد: «رمان باعث می‌شود به همه چیز با ابهام نگاه کنیم و زاویه دید خود را تغییر دهیم و تفکر انتقادی را در ما تقویت می‌کند. در همین مسیر می آموزیم در جهانی که رسانه‌ها، شبکه‌های اجتماعی و ابزارهای دیجیتال همواره به دنبال پاسخ‌های فوری هستند، برای تامل بیشتر مدتی با ندانستن زندگی کنیم و در برابر شتاب در قضاوت بایستیم.