بجنورد- ایرنا- فروش دارایی‌های غیرمنقول شهرداری‌ها همواره یکی از موضوعات بحث‌برانگیز مدیریت شهری بوده است؛ تصمیمی که از یک سو اجرای طرح‌های عمرانی را تسهیل و از سوی دیگر نگرانی‌هایی درباره از دست رفتن سرمایه‌های بلندمدت شهر به همراه دارد و فروش ۲۸ قطعه از املاک شهرداری بجنورد نیز این پرسش را دوباره مطرح کرده است که مرز میان تامین منابع مالی و حفظ سرمایه‌های شهری کجاست؟

به گزارش ایرنا، سال‌های اخیر، محدودیت منابع مالی شهرداری‌ها، کاهش درآمدهای پایدار و افزایش هزینه‌های مدیریت شهری، بسیاری از مدیران را به سمت فروش بخشی از دارایی‌های غیرمنقول سوق داده است. بجنورد نیز از این قاعده مستثنا نیست.

براساس آمارهای اعلام شده، از سال گذشته تا پایان خردادماه امسال، ۲۸ قطعه از اراضی شهرداری بجنورد به فروش رسیده است؛ موضوعی که با وجود تامین بخشی از منابع مالی شهرداری، بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که آیا فروش املاک، راهکاری مناسب برای توسعه شهر است یا به تدریج سرمایه‌های نسل‌های آینده را کاهش می‌دهد؟

اعظم‌السادات افشین‌فر، عضو شورای اسلامی شهر بجنورد معتقد است فروش برخی املاک به‌ویژه زمین‌های ارزشمند در نقاط برخوردار شهر، تصمیمی است که باید با نگاه بلندمدت مورد بررسی قرار گیرد.

به گفته وی؛ فروش یک قطعه زمین حدود ۸۰۰ مترمربعی در محدوده خیابان جمهوری به دلیل موقعیت مناسب و ظرفیت بالای سرمایه‌گذاری، نمونه‌ای از تصمیم‌هایی است که می‌تواند فرصت‌های توسعه آینده شهر را محدود کند.

این عضو شورای شهر بجنورد می‌گوید مدیریت شهری نباید سرمایه‌های ماندگار را تنها برای تامین منابع مالی کوتاه‌مدت از دست بدهد، زیرا این املاک در سال‌های آینده می‌توانند بستر اجرای پروژه‌های مهم شهری باشند.

درآمد امروز، فرصت فردا

واقعیت‌های مدیریت شهری در سوی دیگر ماجرا قرار دارد؛ واقعیتی که حکایت از افزایش هزینه‌های اجرای پروژه‌های عمرانی، رشد قیمت مصالح ساختمانی، توسعه زیرساخت‌ها و مطالبه روزافزون شهروندان برای خدمات بهتر دارد.

شهرداری‌ها برخلاف بسیاری از دستگاه‌های اجرایی سهم مشخصی از بودجه عمومی کشور ندارند و بخش قابل توجهی از هزینه‌های خود را از محل درآمدهای محلی، عوارض، صدور پروانه‌های ساختمانی و فروش املاک تامین می‌کنند.

فروش ۲۸ قطعه زمین شهرداری بجنورد، بحث درباره حفظ سرمایه‌های شهری را دوباره مطرح کرد

کارشناسان حوزه مدیریت شهری معتقدند در شرایطی که درآمدهای پایدار هنوز جایگاه مناسبی در ساختار مالی شهرداری‌ها پیدا نکرده، فروش بخشی از دارایی‌ها گاهی به ضرورتی اجتناب‌ناپذیر تبدیل می‌شود؛ ضرورتی که البته نباید به یک رویه دائمی بدل شود.

افشین‌فر نیز با تشریح نحوه تملک اراضی توسط شهرداری توضیح می‌دهد که در توافق با مالکان، بخشی از زمین‌ها برای تامین معابر، فضای سبز، مراکز آموزشی، ورزشی، درمانی و سایر خدمات عمومی به شهرداری واگذار می‌شود و بخشی از اراضی با کاربری مسکونی یا تجاری نیز گاهی برای اجرای طرح‌های عمرانی یا تامین مالی پروژه‌ها به فروش می‌رسد.

با این حال، وی تاکید می‌کند همه املاک ارزش یکسانی ندارند و برخی از آنها به دلیل موقعیت ویژه، قابلیت اجرای پروژه‌های شاخص شهری را دارند و بهتر است برای آینده حفظ شوند.

توسعه شهری با نگاه بلندمدت

شهر بجنورد در سال‌های اخیر با گسترش جمعیت، توسعه کالبدی و افزایش نیاز به خدمات عمومی روبه‌رو بوده است. هر قطعه زمین متعلق به شهرداری می‌تواند در آینده به فضایی فرهنگی، ورزشی، گردشگری یا خدماتی تبدیل شود؛ فضاهایی که علاوه بر ارتقای کیفیت زندگی شهروندان، درآمد پایدار نیز برای مدیریت شهری ایجاد کنند.

از سوی دیگر، اگر منابع جایگزین برای تامین هزینه‌های جاری و عمرانی فراهم نشود، اجرای بسیاری از پروژه‌های ضروری نیز با کندی یا توقف مواجه خواهد شد. همین موضوع سبب شده است که تصمیم درباره فروش یا نگهداری املاک، به یکی از پیچیده‌ترین تصمیم‌های مدیریت شهری تبدیل شود.

دارایی‌های شهری میان تامین هزینه‌های امروز و توسعه آینده در دو راهی قرار گرفته‌اند

کارشناسان بر این باورند که راهکار اساسی، حرکت به سمت درآمدهای پایدار است؛ درآمدهایی که وابستگی شهرداری به فروش دارایی‌های سرمایه‌ای را کاهش دهد. توسعه سرمایه‌گذاری، مشارکت بخش خصوصی، بهره‌برداری اقتصادی از املاک موجود، ایجاد مجتمع‌های خدماتی و تجاری و استفاده از ظرفیت‌های قانونی می‌تواند جایگزین فروش مستقیم املاک شود.

در این میان، شفافیت در تصمیم‌گیری نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. اطلاع‌رسانی درباره دلایل فروش، نحوه هزینه‌کرد منابع حاصل و آثار آن بر توسعه شهر، می‌تواند اعتماد عمومی را تقویت کند و از شکل‌گیری ابهام در افکار عمومی جلوگیری کند.

بجنورد امروز در نقطه‌ای قرار گرفته است که هر تصمیم درباره دارایی‌های شهری، تنها یک معامله ملکی نیست؛ تصمیمی است که می‌تواند سیمای شهر را در سال‌های آینده تغییر دهد. شاید فروش یک قطعه زمین، اجرای یک پروژه عمرانی را سرعت ببخشد، اما حفظ همان زمین نیز ممکن است زمینه‌ساز شکل‌گیری پروژه‌ای ماندگار برای نسل‌های آینده باشد.

پاسخ به این پرسش که «املاک شهرداری سرمایه توسعه‌اند یا منبع درآمد؟» شاید در انتخاب یکی از این دو خلاصه نشود؛ بلکه در ایجاد تعادلی میان تامین نیازهای امروز و حفظ ظرفیت‌های فردا معنا پیدا می‌کند.

تعادلی که اگر با آینده‌نگری، برنامه‌ریزی و شفافیت همراه باشد، می‌تواند هم توسعه امروز شهر را تضمین و هم سرمایه‌های نسل‌های آینده را حفظ کند.