بجنورد- ایرنا- سگی آرام، نگاهی مظلوم و دستی که برای نوازش دراز شد؛ اما گاهی پشت همین تصاویر ساده و انسانی، خطری پنهان شده است که می‌تواند زندگی یک فرد و آرامش یک خانواده را تحت تاثیر قرار دهد و خطری به نام هاری؛ بیماری‌ای که کوچک‌ترین غفلت در برابر آن می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری داشته باشد

به گزارش ایرنا، همه چیز با یک عکس یادگاری آغاز شد؛ عکسی که قرار بود چند صد لایک بگیرد اما نزدیک بود به قیمت جان یک انسان تمام شود.

مرد جوان، سگی را کنار جاده‌ای روستایی دید که خسته و بی‌پناه زیر آفتاب لمیده است و دلش سوخت و خم شد، حیوان را در آغوش گرفت، نوازشش کرد و از دوستش خواست یک عکس از این صحنه بگیرد؛ تصویری از مهربانی ناب انسان با حیوانی که درمانده است.

سگ نه حمله کرد، نه پارس کرد و نه حتی گازی گرفت و فقط چند قطره بزاقش هنگام نفس‌نفس زدن روی پوست خراش‌خورده دست مرد نشست و اتفاقی آن‌قدر کوچک که حتی ارزش فکر کردن هم نداشت.

چند روز بعد، وقتی خبر رسید آن سگ به هاری مبتلا بوده، عکس یادگاری به یک کابوس تبدیل شد و مرد جوان ناگهان فهمید که مرگ همیشه با دندان‌های خون‌آلود سراغ آدم نمی‌آید؛ گاهی در پوشش یک لحظه محبت، یک نوازش و حتی یک عکس یادگاری وارد زندگی می‌شود.

این روایت شاید عجیب به نظر برسد، اما واقعیت هاری از خود داستان هم ترسناک‌تر است؛ بیماری‌ای که پس از بروز علائم، تقریباً هیچ راه فراری از آن وجود ندارد. بیماری‌ای که می‌تواند پشت چشمان معصوم یک حیوان، پشت یک لقمه غذا و حتی پشت یک حرکت به ظاهر انسان‌دوستانه پنهان شود.

این تنها یک روایت تلخ نیست؛ هشداری است برای همه کسانی که گاهی میان مهربانی و بی‌احتیاطی، مرز خطر را فراموش می‌کنند.

هر روز در کوچه‌ها و خیابان‌های شهرها و روستاهای خراسان شمالی، صحنه‌هایی از مهربانی مردم با حیوانات ولگرد دیده می‌شود؛ افرادی که از سر دلسوزی برای سگ‌ها و گربه‌های بی‌صاحب غذا می‌گذارند یا تلاش می‌کنند به آن‌ها نزدیک شوند.

اما پشت این تصاویر احساسی و دلنشین، تهدیدی پنهان کمین کرده است؛ تهدیدی به نام هاری، بیماری‌ای که پس از بروز علائم، هیچ راه گریزی از مرگ برای مبتلایان باقی نمی‌گذارد.

۶۳۵۱ مواجهه؛ عبور مرگ از کنار مردم

آمارها نشان می‌دهد در سال ۱۴۰۴، تعداد ۶ هزار و ۳۵۱ مورد حیوان‌گزیدگی در خراسان شمالی ثبت شده است؛ آماری که نشان می‌دهد سایه این بیماری مرگبار بارها و بارها از کنار مردم استان عبور کرده است.

پشت هر عدد، یک انسان، یک خانواده و یک نگرانی بزرگ قرار دارد؛ نگرانی از بیماری‌ای که کوچک‌ترین غفلت در برابر آن می‌تواند به بهای جان تمام شود.

هشدار جدی متخصصان: نزدیک شدن به حیوانات ولگرد حتی بدون گزش آشکار نیز می‌تواند خطر انتقال بیماری‌های مشترک را به همراه داشته باشد

مدیر گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی با اشاره به خطرات این بیماری می‌گوید: هاری یکی از مرگبارترین بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوان است و زمانی که علائم آن ظاهر شود، مرگ بیمار تقریباً قطعی خواهد بود.

روح‌الله یزدانی تاکید می‌کند که تنها نقطه ضعف این بیماری، پیشگیری به‌موقع است.

به گفته وی؛ اگر فرد پس از گزش حیوان مشکوک، سریع و درست اقدام کند، می‌توان زنجیره مرگ را شکست و از بروز بیماری جلوگیری کرد.

با این حال، یکی از رفتارهایی که ناخواسته به افزایش خطر منجر می‌شود، غذا دادن به حیوانات ولگرد است. اقدامی که در نگاه نخست نشانه مهرورزی و انسانیت به نظر می‌رسد اما در عمل می‌تواند موجب تجمع سگ‌ها و گربه‌های ولگرد در مناطق مسکونی و افزایش احتمال تماس و گزش انسان‌ها شود.

یزدانی می‌گوید: هرچه تجمع این حیوانات بیشتر شود، احتمال بروز حیوان‌گزیدگی نیز افزایش خواهد یافت و در نتیجه، خطر انتقال بیماری بیشتر می‌شود.

۱۰۰ درصد مرگ؛ وقتی فرصت از دست برود

هاری شاید یکی از معدود بیماری‌هایی باشد که هنوز هم پس از ظهور علائم، تقریبا ۱۰۰ درصد کشنده محسوب می‌شود. همین ویژگی، آن را به یکی از هولناک‌ترین بیماری‌های شناخته‌شده برای بشر تبدیل کرده است.

ثبت ۶۳۵۱ مورد حیوان‌گزیدگی در خراسان شمالی تنها در یک سال؛ آماری نگران‌کننده از گسترش تماس انسان با حیوانات ولگرد

کارشناسان سلامت می‌گویند در صورت گزش یا حتی خراش ناشی از حیوان مشکوک، زمان حکم طلا را دارد. نخستین اقدام، شست‌وشوی محل زخم با آب و صابون به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه است؛ اقدامی ساده که می‌تواند میزان ویروس را به شکل قابل توجهی کاهش دهد.

پس از آن نیز مراجعه فوری به مراکز درمان و پیشگیری هاری ضروری است؛ مراکزی که در شهرستان‌های مختلف خراسان شمالی به صورت شبانه‌روزی و رایگان خدمات واکسیناسیون و درمان را ارائه می‌دهند.

در این میان، آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، آگاهی عمومی است. بسیاری از قربانیان هاری نه به دلیل نبود امکانات درمانی، بلکه به علت بی‌اطلاعی، سهل‌انگاری یا تاخیر در مراجعه، فرصت نجات را از دست می‌دهند.

هاری شوخی‌بردار نیست و این بیماری مرگبار می‌تواند از طریق گزش سگ، گربه، روباه، گرگ و سایر پستانداران به انسان منتقل شود. در استانی مانند خراسان شمالی که حدود ۴۴ درصد جمعیت آن در روستاها زندگی می‌کنند و تماس با حیوانات بیشتر است، آگاهی و رعایت نکات پیشگیرانه اهمیت دوچندانی دارد.

شاید مهربانی با حیوانات، یکی از زیباترین جلوه‌های انسانیت باشد؛ اما زمانی که این مهربانی بدون آگاهی و رعایت اصول ایمنی انجام شود، می‌تواند به تراژدی تبدیل شود.

چرایی حیوان‌دوستی؟

در کنار همه هشدارها و آمارهای نگران‌کننده، این پرسش همچنان باقی است که چرا انسان‌ها با وجود آگاهی از خطرات احتمالی، همچنان به حیوانات ولگرد نزدیک می‌شوند، به آن‌ها غذا می‌دهند و حتی آن‌ها را نوازش می‌کنند؟

یک پزشک و کارشناس حوزه سلامت در گفت‌وگو با ایرنا، ریشه این رفتار را ترکیبی از «عاطفه انسانی، حس ترحم و پیوندهای فطری انسان با حیوانات» می‌داند.

ریشه‌های حیوان‌دوستی در ترکیبی از احساسات انسانی، ترحم اجتماعی و کمبود آگاهی عمومی نهفته است که نیازمند آموزش جدی است

مهدی کیوان می‌گوید: حیوان‌دوستی ذاتا یک رفتار مثبت و انسانی است، اما زمانی که این احساس بدون آگاهی و آموزش صحیح باشد، می‌تواند به یک رفتار پرخطر تبدیل شود. بسیاری از افراد تصور می‌کنند چون حیوان آرام است یا ظاهری بی‌آزار دارد، پس خطری وجود ندارد؛ در حالی که بیماری‌هایی مانند هاری هیچ ارتباطی با ظاهر حیوان ندارند.

این پزشک با اشاره به افزایش تماس انسان با حیوانات ولگرد در محیط‌های شهری و روستایی ادامه می‌دهد: بخشی از این رفتار به احساس تنهایی اجتماعی، کمبود آموزش‌های عمومی و حتی عادت‌های فرهنگی برمی‌گردد و مردم گاهی با نیت خیر، اما بدون شناخت خطر، به حیوانات نزدیک می‌شوند.

وی تاکید می‌کند: حیوان‌دوستی واقعی، در دلسوزی بدون آگاهی خلاصه نمی‌شود؛ بلکه در رعایت فاصله ایمن، واکسیناسیون حیوانات خانگی و پرهیز از تماس مستقیم با حیوانات ولگرد معنا پیدا می‌کند.

به گفته این متخصص، اگرچه مهربانی با حیوانات یک ارزش انسانی است، اما در مواجهه با بیماری‌های مشترک انسان و حیوان، «عقلانیت و پیشگیری» باید بر احساسات لحظه‌ای غلبه کند.

وی در پایان یادآور می‌شود که هاری از آن دسته بیماری‌هایی است که فرصت اشتباه نمی‌دهد؛ بنابراین آگاهی عمومی، مهم‌ترین سد در برابر آن است.

گاهی فاصله میان یک لقمه نان از سر دلسوزی و یک فاجعه جبران‌ناپذیر، تنها به اندازه یک گزش کوچک است؛ گزشی که اگر جدی گرفته نشود، می‌تواند پایان یک زندگی و آغاز اندوهی ماندگار برای یک خانواده باشد.